Jongen met dreads

Waarom wordt hij gek en jij niet?

Misschien wel de belangrijkste vraag “in de psychiatrie”: waarom hij wel en zij niet? Waarom krijg de Jantje een depressie en Pietje niet? Waarom gaat Jantje stemmen horen en waarom Pietje niet? Een belangrijke vraag, waar ik in deze blog mijn mening over geef, in zoveel mogelijk begrijpelijke taal. Ik geloof heilig in het “biopsychosociaal model” als basis uitleg. Oftewel: er zijn drie factoren die meespelen in het ontstaan of ontwikkelen. Vaak spelen alle drie de factoren mee, maar niet altijd.

Wat bij iedereen die een psychiatrische diagnose hetzelfde is: je kunt er zelf niet (veel) aan doen dat je het gekregen hebt. Hoe het ontstaat en wat je er kunt doen om beter te worden of er mee om te leren gaan is echt per persoon verschillend.

BIO (VAN BIOLOGISCH)

Je aanleg. Hoe je hersenen gegroeid zijn terwijl je nog in de buik van je moeder zat. Maar ook, hoe je geboren bent, of dat soepeltjes ging of juist helemaal niet. Waar je dus eigenlijk zelf niets aan kan doen, maar wat toch verdomd belangrijk is! Sommige psychiatrische aandoeningen hebben te maken met een afwijking in de hersenen, waarbij een stofje bijvoorbeeld anders werkt of niet aangemaakt wordt. Als je tijdens je geboorte zuurstofgebrek opgelopen hebt, kun je ook daar anders werkende hersenen van krijgen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan autisme, schizofrenie en depressie. Bij vrijwel alle psychiatrische diagnoses is er een deel biologisch. Je kunt er niets aan doen, maar je hersenen werken anders dan “normaal”. Soms weet je helaas niet van te voren dat je hersenen anders werken, en kom je daar achter doordat er iets heftigs in je leven gebeurt, doordat je met drugs experimenteert of soms ook simpelweg doordat je opgroeit en op school problemen krijgt.

PSYCHO (VAN PSYCHOLOGISCH)

Hoe je bent. Hoe je met dingen omgaat. Hoe je over de wereld en over jezelf denkt. Ben je zelfverzekerd of onzeker? Ben je perfectionistisch of juist helemaal niet? Hierin zit natuurlijk een overlap met het biologische stukje, sommige karaktertrekken heb je van nature. Andere zaken kun je al leren vanaf je geboorte, soms zonder dat je dat zelf nog weet. Je opvoeding speelt hierbij een grote rol. Het mag duidelijk zijn dat kinderen die onveilig opgroeien (door mishandeling, misbruik of verwaarlozing) dus op dit gebied ontzettend pech hebben. Als je van je ouders geen liefde krijgt, of opgroeit met een totaal verkeerd beeld van liefde… dan kan iedereen invullen dat er dan op psychologisch gebied ook een boel mis gaat. En ook hier kun je dus zelf niets aan doen.

SOCIAAL

Waar groei je op? In wat voor familie? Zijn er betrokken mensen in je leven? Heb je vrienden? Wat voor school, werk of opleiding heb je gedaan? Dit soort factoren spelen allemaal mee op het sociale stukje van het biopsychosociale model. Daarnaast is er ook een deel: wat maak je mee? Gaan je ouders scheiden, maak je een overlijden mee van iemand die belangrijk voor je is, of word je bijvoorbeeld mishandeld als kind? Gebeurtenissen in je leven zijn een belangrijk deel van het ontstaan van een psychiatrisch ziektebeeld. Ook hier kun je zelf weinig aan doen.

Zoals ik al zei, het model werkt bij iedereen anders, maar geeft wel wat antwoorden op de vraag: waarom ik wel en jij niet? Het geeft ook mooi aan dat het “iedereen” kan overkomen je niet kunt zeggen dat het bij jou niet zo zal zijn. En dat maakt dat ik dit als vak gekozen heb, omdat het iedereen kan overkomen en ik het die mensen zo ontzettend gun om hun leven zo normaal mogelijk te kunnen leiden. Want stel je toch eens voor dat het jou WEL overkomt…

Bedroefd meisje op bank

Perfectionisme is a b*tc

INSPIRATIE

Een paar weken geleden schreef ik dit op mijn facebook pagina:

“Aan het broeden op een blogje wat maar niet wil vlotten. 
Eigenlijk al een week te laat, volgens mij eigen gestelde deadline… en mijn eigen ‘regels’ en druk helpen niet om het blogje uit mijn hoofd te laten rollen.

“Je moet niks, je bent verdorie zelfs eigen baas, dus van wie moet dat dan? Wat is het ergste dat kan gebeuren?” (jaja, mijn psycholoog zit er nog wel in met haar standaard vragen)

Dus: Even wat anders doen, zinnen verzetten en vertrouwen op mijn oude vertrouwde hersenspinsels en hoofd vol gedachten. “

DE PERFECTIONIST IN MIJ

Een paar uur later kwam er inderdaad een prima onderwerp in mijn hoofd op, dat er ook al een tijdje zat en schreef ik binnen no-time een blog. Ik kreeg op facebook reacties dat ik mijn blog ook over mijn perfectionisme kon schrijven.

Het is precies 2 weken later, want de perfectionist in mij vindt dat er elke 2 weken een blog moet komen.

– De perfectionist in mij vindt dat een blog een pakkende titel moet hebben waardoor mensen er op gaan klikken.

– De perfectionist in mij vindt dat een blog een onderwerp moet hebben dat veel mensen aanspreekt en relevant is voor mijn bedrijf.

– De perfectionist in mij vind dat er mooie tussenkopjes in moeten zodat het lekker vlot weg leest

– En ook vind de perfectionist in mij dat er een mooie passende afbeelding bij moet.

En, en, en …. word je er al moe van? Nou, ik ook!

PROBLEMEN

Perfectionisme is a b*tch. Ik herhaal het nog maar eens. Ik denk dat echt heel veel mensen last hebben van perfectionisme en dat daar ook veel problemen uit voortkomen.  

Het “goed willen doen” is niet erg denk ik. Maar het perfect willen doen, geen fouten willen maken en daardoor jezelf tot over een grens pushen, dat is niet goed. Overspannen , burn-out, depressie, eetstoornis, faalangst, onzekerheid, zelfbeschadiging, agressie, noem maar op, allemaal mogelijke gevolgen van perfectionisme. Allemaal gevolgen van tegen jezelf zeggen dat het niet goed genoeg is. Dat jij niet goed genoeg bent als je fouten maakt. Want dat zit er eigenlijk bij iedereen onder.

EEN VOORBEELD

Ik herinner me een meisje op de groep waar ik toen werkte met een vreselijk pest verleden. Door het pesten was ze heel onzeker geworden over zichzelf en over alles wat ze deed. Ze kwam in de woongroep wonen en voor haar dus in een nieuwe groep jongeren en begeleiders. Hoe spannend en moeilijk zal dat voor haar geweest zijn?! Wat al snel opviel was dat ze vrijwel geen enkele beslissing zelf durfde te nemen. Bang om het niet perfect te doen, zo vertelde ze uiteindelijk.  

 Voor de kooktaak: “Ik wil iets koken dat alle 6 huisgenoten graag willen eten vanavond”.

Uit school weer thuis: “Zal ik nu gaan douchen of vanavond?”

Terwijl ze een film aan het kijken is: “Jij mag wel zappen naar iets dat jij wilt zien hoor!”

Zoveel voorbeelden, waarbij ze zelf niets durfde te kiezen, omdat ze bang was het verkeerd te doen. Je zult snappen dat dit vaak resulteerde in paniek, niets doen zodat ze het ook niet verkeerd zou doen of terugtrekken op haar eigen kamer. Heel eenzaam eigenlijk. Beetje bij beetje moest zij leren dat het prima was als zij haar eigen keuzes maakte. Dat ook zij soms haar ‘zin’ mocht krijgen en iemand anders dan pech had.

EN NU?

Ik had een burn-out en een psycholoog nodig om te leren dat ik teveel ‘moet’ van mezelf en hoe ik dat kan afleren. Ergens diep van binnen zit een stemmetje dat je vertelt dat het niet goed genoeg is, en je kunt leren om daar mee om te gaan. Mijn perfectionisme is niet helemaal weg. Het gaat ook nooit helemaal weg denk ik. Maar, zoals ik hierboven al schreef: ik kan het bewust loslaten. Ik kan tegen mezelf zeggen dat het niet erg is als het niet perfect is. Ik kan mijn eigen gedachten omdraaien en mezelf kritisch bevragen (al hoor ik nog altijd de stem van mijn psycholoog als ik dat doe).

Nu moet hier nog een mooie conclusie, een fijn afrondend stukje tekst.

Waarom moet dat? – Geen idee, zo hoort het volgens mij.

Van wie moet dat? – Van mezelf, en wellicht ook van de lezer die anders mijn blog zo gek vindt eindigen.

Wat is het ergste dat kan gebeuren? – Dat iemand het een gek einde vindt.

En wat is daar erg aan? – Eh… niks eigenlijk. Dan is dat maar zo.

HERKEN JIJ JEZELF IN DIT SOORT GEDACHTES? IN HET VASTDENKEN VAN JEZELF EN HET JEZELF O ZO MOEILIJK MAKEN? EN DENK JE DAT IK JE GOED ZOU KUNNEN HELPEN OMDAT IK OOK WEET WAT HET IS? NEEM DAN CONTACT MET ME OP! 

Aan het laden...